Het ziekste dier

Het ziekste dier

Wanneer ziekelijkheid de keerzijde van moedig, rijk en vol van mogelijkheden is, dan lijkt het een kwestie van zoeken om de keerzijde van die ziekelijkheid te vinden. Wie wil er immers ziek door overvloed of verarming worden? De huidige crises lijken in diagnose en prognose soms op ziekten, zowel in maatschappelijke zin als individueel. Maar is er sprake van vooruitgang of beschaving zonder een crisis, dat van oudsher een keerpunt behelst en niet de actuele negatieve connotatie? Paul van Tongeren schreef 25 jaar terug…

Lees Meer Lees Meer

Hameren op Paulus

Hameren op Paulus

In het juli-augustus 2022 nummer Filosofie Tijdschrift van de Stichting Filosofie, staat vanuit diverse filosofische invalshoeken de historische figuur Paulus centraal. Tuur de Beer heeft in die context in dit nummer een interessant en verhelderend gesprek met de Denker des Vaderlands Paul van Tongeren over de positie van Paulus en Jezus in de werken van Nietzsche. Waar is die stevige kritiek, die aanval op het christendom die zo uitdrukkelijk en kenmerkend aanwezig is in de gedachten van Nietzsche, in beginsel op gestoeld? …

Lees Meer Lees Meer

Als in een honderdvoudige spiegel

Als in een honderdvoudige spiegel

Van de vorig jaar zomer overleden Vlaamse filosoof Erik Oger, voormalig hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Antwerpen, is bij Uitgeverij Pelckmans een boek over Nietzsches perspectivische schrijven uitgekomen. Paul van Tongeren las deze nieuwe aanwinst met de uitnodigende titel ‘Als in een honderdvoudige spiegel’ en schreef voor Filosofie & Praktijk 43 nr. 3. onderstaand artikel: Erik Oger heeft ons een prachtig boek nagelaten. Het is inderdaad een nalatenschap: de auteur stierf onverwacht, terwijl hij nog aan het boek werkte….

Lees Meer Lees Meer

De mens zichzelf een vraagstuk

De mens zichzelf een vraagstuk

De Franse denker Gabriel Marcel (1889-1973) die naast schrijver van tientallen toneelstukken en muziekcriticus zichzelf vooral als ‘filosoof van de existentie’ zag (*), reflecteerde vanuit zijn christelijke standpunt in zijn ‘L’Homme Problématique‘ uit 1955 op Nietzsches ‘Dood van God’. Onderstaand artikel komt uit de Nederlandse uitgave ‘De mens zichzelf een vraagstuk’ uit 1956 dat her en der nog antiquarisch te verkrijgen is. De titel werpt de gedachte op dat er eveneens enige associatie met de huidige tijd te bespeuren is. Het antwoord op die…

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche en de coronacrisis

Nietzsche en de coronacrisis

Elke vrijdenker zal het wellicht kunnen beamen; iedere dag lijkt zich met ander licht te vullen en werpt zich met vernieuwde inzichten op een nieuwe werkelijkheid. Bijvoorbeeld op de aanwezigheid van een fenomeen als de coronacrisis. ‘Krinomai’ schreven de oude Grieken en ze bedoelden de scheiding, het onderscheiden, het voorland van een volgende beslissing, verandering door een nieuwe koers. Het zijn zo van die dingen die door mijn gedachten flitsten toen ik de bijdrage van Willem Elias – Vlaams em….

Lees Meer Lees Meer

Die stillste Stunde

Die stillste Stunde

Een prachtige bijdrage op de website van Collateral Journal door Katia Hay – auteur van de studie ‘Nietzsche and Kant on Aesthetics and Antropology: Nietzsche’s Engangements with Kant and the Kantian Legacy’ uit 2019, en Herman Siemens (Universiteit Leiden, zie ook onder het kopje ‘Nietzsche beoefenaars’), wil ik de lezer van deze webpagina zeker niet onthouden. Om enigszins een beeld te krijgen van het platform waarop de bijdrage “Zarathustra’s stillste Stunde” is verschenen, verwijs ik graag naar de eigen toelichting…

Lees Meer Lees Meer

Een liefdesverklaring aan de Zarathustra

Een liefdesverklaring aan de Zarathustra

Volgens NRC-recensent Casper van der Ven is het niet wát er in Also sprach Zarathustra gezegd wordt wat het tot een meesterwerk maakt, maar het esthetische poëtische taalgebruik waarin dat wordt gedaan. Al zou je de Zarathustra misschien wel het minst gelukte werk van Nietzsche kunnen noemen, dan nog zou ik er voor willen pleiten om in zijn stelling ‘niet’ te wijzigen in ‘zowel’. Want ja, het werk kenmerkt zich door een lava aan poëtisch en profetisch taalgebruik maar de inhoud blijft na de eerste…

Lees Meer Lees Meer

Met Nietzsche de crisis door?

Met Nietzsche de crisis door?

Journalist Jonathan Janssen studeerde in 2020 bij Paul van Tongeren af aan de Radboud Universiteit in Nijmegen met de scriptie ‘De eeuwige terugkeer van crisis‘. Een vooruitziende blik of een ruimere interpretatie van het woord ‘crisis’? Een aanduiding die wellicht meer recht doet aan het fenomeen dat de Grieken probeerden uit te drukken dan de wijze waarop het in de volksmond beleden wordt. Jonathan schreef in de Trouw van 7 februari over vier tips die hij aan Nietzsche als geestelijk…

Lees Meer Lees Meer

Fascisme en Friedrich Nietzsche

Fascisme en Friedrich Nietzsche

Janne Wijdeven schreef als student aan de Tilburg University in 2016 een scriptie over de vermeende link tussen fascisme en Friedrich Nietzsche. Als onderzoeker wil ze eerst helder hebben wat fascisme nu eigenlijk is. ‘Wat resteert aan verwerpelijke daden indien Hitler al die miljoenen moorden niet had laten plegen?’ is een vraag die ik zelf regelmatig aan jongeren voorleg. Dan komt de discussie al gauw op gang en is het ook snel duidelijk dat het fascistoïde elke dag welig om…

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche als inspirerende startmotor

Nietzsche als inspirerende startmotor

Als er één hedendaags beeldend kunstenaar in Nederland door de werken van Friedrich Nietzsche is geïnspireerd dan is het wel Marjolijn van den Assem. In haar atelier zijn vele creaties geboren nadat ze veertig jaar geleden als dertiger begon met het lezen van Nietzsche. Dat lezen werd bijna een ‘onderdompeling’ in de teksten van Nietzsche. Lezen, herkauwen (‘ik vreet Nietzsche’) en opnieuw lezen om de essentie niet alleen te begrijpen maar ook lijfelijk te ervaren. De rode draad is Marjolein’s…

Lees Meer Lees Meer