Tussen het ijs en het zuiden

Tussen het ijs en het zuiden

Sils-Maria. Wie verbindt de naam van dit stadje in het Zwitserse Engadin niet met het veelvuldige verblijf van Friedrich Nietzsche. Om precies te zijn de zomers van 1881, 1883, 1884, 1885, 1886, 1887 en 1888. Veel van zijn werken – o.a. de Zarathoestra – ontstonden in de eenzaamheid van de wandelingen in dit adembenemend mooie middel- en hooggebergte. En wandelen kun je er! Even buiten het dorp ligt het Nietzsche-Haus waar menig prominent schrijver of intellectueel tijdens en na het overlijden van Nietzsche een stap op een van de omringende paden of naar binnen zette. Ik noem er een paar: Adorno, Hesse, Thomas en andere familieleden Mann, Einstein, Rilke, Tucholsky, Stefan Zweig, Visconti en zo kun je nog even doorgaan. Ook Menno ter Braak verbleef er met zijn Antje in 1933, zo schreef hij op 5 augustus een ansichtkaart naar huis:

Beste familie

Wij zitten nu in Sils Maria, nog steeds door schitterend weer begunstigd. Er heerscht hier geen Nietzsche-cultus; aan de ommezijde zijn huis.

Adres in ieder geval ± Donderdag:
Hotel Alpenrose, Sils-Maria.

H.gr.
Menno
Ant

(origineel in Letterkundig Museum in Den Haag)

Van Gottfried Benn (zie verder op deze site onder ‘Nietzsche inspirator’) komt het gedicht ‘Sils-Maria’. Al heeft hij naar alle waarschijnlijkheid de plek niet zelf bezocht, hij heeft het wel op z’n Benn’s in woorden gegoten:


In den Abend rannen die Stunden,
er lauschte im Abhangslicht,
ihrer Strophe: “alle verwunden,
die letzte bricht…”


Das war zu Ende gelesen.
Doch wer die Stunden denkt:
ihre Welle, ihr Spiel, ihr Wesen,
der hat die Stunden gelenkt -:


Ein Alles-zum-Besten-Nenner
den trifft die Stunden nicht,
ein solcher Schattenkenner
der trinkt das Parzenlicht

II

Es war kein Schnee, doch leuchten,

das hoch herab geschah,
es war kein Tod, doch deuchten
sich alle todesnah –
es war so weiß, kein Bitten
durchdrang mehr das Opal,
ein ungeheueres: Gelitten
stand über diesem Tal.

Nietzsche heeft er niet alleen als een gast gewandeld en geslapen. Hij heeft er de diepste emoties en ingevingen proberen vorm te geven, huppelend, lachend, huilend….een verlatenheid die Benn in zijn gedicht ‘Dennoch die Schwerter halten’ als volgt in de eerste twee strofen verwoord:


Der soziologische Nenner,
der hinter Jahrtausenden schlief,
heißt: ein paar große Männer
und die litten tief.


Heißt: ein paar schweigende Stunden
in Sils-Maria Wind
Erfüllung ist schwer von Wunden,
wenn es Erfüllungen sind.


Inmiddels is het Nietzsche-Haus een met Zwitserse precisie geleid museum waar je veel van en over Nietzsche kunt vinden met zelfs mogelijkheden voor overnachtingen. Ter voorbereiding bestaat er een handig boekje met de titel “Spaziergänge durch Nietzsches Sils-Maria” van Paul Raabe (1994, Arche Literatur Verlag). Het is een uitgebreid naslagwerk met daarin o.a. zes wandelingen uitgewerkt.

Wie het Duits niet schuwt kan ook eens het bijgaande artikel uit de Frankfurter Neuen Presse (2015) lezen en zich alvast laten enthousiasmeren voor een kort verblijf onder dit prachtige dak van Europa. Waar luchtdruk, kleuren, temperaturen en stilte de ideale plek tussen het ijs en het warme zuiden vormden voor Nietzsche vormden, waar hij koelte en warmte vond die hij dacht zo nodig te hebben om zijn gestel en gemoed enigszins wat rust te geven.

http://nietzschehaus.ch/wp-content/uploads/2015/06/Zwischen-Eis-und-Süden_2015-06.18._Frankfurter-Neuen-Presse.pdf

Het Nietzsche-Haus organiseert met grote regelmaat interessante bijeenkomsten en lezingen. Al ligt het niet naast de deur, het zou in combinatie met een actieve korte vakantie een gezonde verdieping kunnen geven. Voor oktober a.s. zijn er ook weer meerdere lezingen georganiseerd en wel onder de bevleugelde woorden ‘Nietzsche trotseert corona’. Zie verder onder:

http://nietzschehaus.ch/ausstellungen-und-veranstaltungen/veranstaltungen/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *