‘Nietzsche unlimited’ in Naumburg

‘Nietzsche unlimited’ in Naumburg

Het werd weer eens de hoogste tijd om het stadje Naumburg in Saksen-Anhalt te bezoeken. Niet alleen om de mooie Dom (Unesco Werelderfgoed) te bekijken, maar specifieker om Weingarten 18 weer aan te doen; het huis waar de familie Nietzsche in 1850 na het vroege overlijden van Nietzsches vader naar toe trok en waar de nog onbekende Friedrich (Fritz) een deel van zijn jeugd doorbracht.

Achter het woonhuis waar in tekst en foto’s een impressie wordt gegeven over het leven en de zorg die Friedrich Nietzsche er van zijn moeder kreeg, staat het Nietzsche-Dokumentationszentrum (NDZ). Een gebouw met een moderne architectuur waar elke Nietzsche onderzoeker of geïnteresseerde zich jarenlang zou willen onderdompelen in de vele internationale uitgaven die er worden verzameld en gecategoriseerd. Tal van Friedrich Nietzsche gerelateerde activiteiten vormen de rode draad in dit cultuur- en onderzoekcentrum: exposities, lezingen, voordrachten en seminars. In een van de gangen hangt een gigantisch groot kunstwerk van Marjolijn van den Assem die op 30 september vorig jaar haar boekpresentatie in het NDZ hield. Zie hiervoor en haar sterke band met Nietzsche ook mijn artikel ‘Bewustzijn van schijn’ van 26 september 2021.

Ralf Eichberg toont meer dan 500 meter Nietzsche boeken

De leiding van het NDZ is in handen van Dr. Ralf Eichberg en Dr. Catarina Caetano da Rosa. Beide nemen allerhartelijkst en ruim de tijd voor een bezoek uit Nederland. Want over de ‘ziekte’ Nietzsche (uitspraak van onderzoeker en vertaler Mazzino Montinari) raak je nooit uitgepraat en ben je dus ook nooit klaar met het lezen van zijn werk. Dat blijkt ook uit de enorme hoeveelheden Nietzsche-uitgaven die uit verschillende periodes en vanuit werkelijk alle windstreken de weg naar Naumburg hebben gevonden. Vaak spontaan aangeboden maar ook na eigen research en door er eenvoudig op uit te trekken. Zo is Ralf Eichberg, naast Nietzsche onderzoeker fanatiek tango-danser, net terug van een reis naar Argentinië. In Buenos Aires was hij positief verrast over de bekendheid met Nietzsche, niet alleen in academische kringen maar ook bij spontane ontmoetingen. “Nietzsche is actueel. Moderne uitgeverijen zijn er soms gelijktijdig bezig met het uitgeven van Nietzsches werk!”, aldus Ralf Eichberg. Oudere Spaanstalige uitgaven kon hij niet laten liggen en gingen in een veel te zware koffer mee terug naar Naumburg.

Spaanstalige uitgaven uit Argentinië

De van origine Portugese Catarina Caetano da Rosa is een klein jaar aan het NDZ verbonden en heeft in die relatief korte tijd al een berg werk verzet. Omringd door boekenkasten vol oude en nieuwe uitgaven speurt en categoriseert ze werken van en over Nietzsche. Gespreksstof genoeg om de Nietzsche uitgaven die (ooit) in het Nederlands zijn verschenen en verschijnen onder haar aandacht te brengen. 

Samen vertellen ze enthousiast en met veel bewondering over een hele speciale donatie die ze vanuit Amerika ontvingen van de bijna naamgenoot Earl Nitschke (1930-2020). Deze verzamelaar, kunstenaar en groot Nietzsche bewonderaar (zie ook Nietzsche Society op Facebook) heeft de meest fraaie fotocollecties gemaakt, grafisch vormgegeven en in de VS geëxposeerd. Nitschke maakte en verstuurde tijdens zijn leven prachtige Nietzsche ansichtkaarten. Zijn donatie heeft de collectie van het NDZ dan ook iets heel bijzonders gebracht waar zowel Ralf als Catarina zeer verheugd over zijn.

een unieke foto collectie van Earl Nitschke

Draaiend aan grote wielen in de niet openbare archiefkasten in de kelder vertellen Ralf en Catarina over hun werkzaamheden en doelstellingen. De 500 meter boeken ‘Nietzsche’ is bij lange na nog niet alles wat er wereldwijd te vinden is. Zelfs bij een leek zou niet anders dan de spontane vraag op moeten komen over wie en van wie al deze boeken zijn? De meer dan 10.000 boeken verraden de immense populariteit die weliswaar golfbewegingen kent maar ook van geen ophouden weet. Ralf neemt als voorbeeld en met veel eerbied en voorzichtigheid een Armeense uitgave van ‘Also sprach Zarathustra’ uit 1914 in zijn handen. “Of bekijk deze interessante uitgave in het Hebreeuws eens’” zegt Catarina en ze toont een bijzondere uitgave van hetzelfde werk uit 1919 die met een stempel de herkomst uit New York verraadt.

‘Aldus sprak Zarathoestra’ in het Armeens

De ‘onderzoeksgekte’ van Ralf Eichberg gaat soms zo ver dat hij een louter historische nieuwsgierigheid niet kan onderdrukken en benieuwd is wie die ene militair was en de plek waar hij zijn ‘Zarathustra’ ergens aan een front in de Eerste Wereldoorlog las. ‘Vaak te herleiden aan de potloodaantekeningen die je in zo’n uitgave terugvindt.’
Ruim twee uur na binnenkomst in het NDZ is het even bijkomen van de vele indrukken. Het iets verderop gelegen Röcken, waar de rust al 122 jaar de boventoon voert, blijkt de ultieme plek te zijn voor verdere overdenkingen.

Het Nietzsche Dokumentationszentrum in Naumburg is elke werkdag van 9-12 en van 14-17 uur geopend. 

Voor verdere informatie: www.nietzsche-dokumentationszentrum-naumburg.de


Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *