Nietzsche in Italiaanse handen

Nietzsche in Italiaanse handen

A capella zang, een glas sekt en vier charmante dames getooid in roze jurken, de kleur die de verbinding legt met het logo van het jaarthema 2022 ‘Sprache’ van de Klassik Stiftung Weimar. ‘Wat zouden Nietzsches gedachten en gevoelens hierbij zijn geweest?’ ging door mijn hoofd. ‘Of die van Giorgio Colli en Mazzino Montinari?’ De Nederlandse lezer die wat meer de diepte van Friedrich Nietzsche heeft verkend weet dat ik het over de twee Italianen heb die in de jaren ’60…

Lees Meer Lees Meer

Als in een honderdvoudige spiegel

Als in een honderdvoudige spiegel

Van de vorig jaar zomer overleden Vlaamse filosoof Erik Oger, voormalig hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Antwerpen, is bij Uitgeverij Pelckmans een boek over Nietzsches perspectivische schrijven uitgekomen. Paul van Tongeren las deze nieuwe aanwinst met de uitnodigende titel ‘Als in een honderdvoudige spiegel’ en schreef voor Filosofie & Praktijk 43 nr. 3. onderstaand artikel: Erik Oger heeft ons een prachtig boek nagelaten. Het is inderdaad een nalatenschap: de auteur stierf onverwacht, terwijl hij nog aan het boek werkte….

Lees Meer Lees Meer

‘Nietzsche unlimited’ in Naumburg

‘Nietzsche unlimited’ in Naumburg

Na jaren werd het weer eens tijd om het stadje Naumburg in Saksen-Anhalt te bezoeken. Niet specifiek voor de mooie Dom of omdat Botho Strauß er geboren is, maar om Weingarten 18 weer aan te doen; het huis waar de familie Nietzsche in 1850 na het vroege overlijden van Nietzsches vader naar toe trok en waar de nog onbekende Friedrich (Fritz) een deel van zijn jeugd doorbracht. Achter het woonhuis waar in tekst en foto’s een impressie wordt gegeven over…

Lees Meer Lees Meer

Herziene editie van ‘Het Europese nihilisme’

Herziene editie van ‘Het Europese nihilisme’

Ogenschijnlijk is het alleen een andere kleur van Albrecht Dürer’s ‘Ritter’ op de cover van ‘Het Europese nihilisme, een dreiging die niemand schijnt te deren’. De eerste uitgave van deze studie uit handen van Denker des Vaderlands Paul van Tongeren verscheen tien jaar geleden en heeft veel geïnteresseerde lezers bereikt. Waarom dan toch deze – uitgebreide – herziening? Is de boodschap van Nietzsche nog niet zwaarwegend genoeg overgekomen? Of vragen de vele reacties die het boek losmaakte om een verheldering…

Lees Meer Lees Meer

De voorbodes van verval

De voorbodes van verval

Het blijft me intrigeren; hoe de ene ratio zich neerlegt bij de essentie van aanschouwelijke feiten en/of uitkomsten van empirische wetenschap, en de ander voor een ál te grote en bedreigende werkelijkheid en tégen de autoriteit van het ‘ware’ een andere verklaring, een substituut zoekt. Een fenomeen dat in de huidige tijd een hedendaagse gedaante aan kan nemen zoals een ‘complottheorie’ en dat zich sinds mensenheugenis in de meest bizarre vorm manifesteert als legitimering voor menige heksenverbranding, agressie, moord, doodslag…

Lees Meer Lees Meer

Een overdaad aan geschiedenis

Een overdaad aan geschiedenis

De woorden van Kurt Tucholsky indachtig “Sage mir, was du brauchst, und ich will dir dafür ein Nietzsche-Zitat besorgen”, zijn er tal  van uitspraken uit de Nietzsche bibliotheek op het huidige militaire en humanitaire drama te plakken. Al is de connotatie anders dan direct doet vermoeden denk ik ook vol ontzetting door de afschuwelijke beelden uit de media aan zijn uitspraak “Weh dem der keine Heimat hat’. In de NRC van zaterdag 5 maart wijst historicus Beatrice de Graaf op Nietzsche…

Lees Meer Lees Meer

Ressentiment als kruitvat

Ressentiment als kruitvat

Met grote regelmaat verschijnt de naam van Nietzsche in de media. Vaak als referentiepunt, soms in de vorm van een citaat om ergens gewicht aan te geven (waarbij de context soms een bedenkelijke vorm aan kan nemen), maar ook in een indirecte vorm. Een voorbeeld trof ik in de NRC van afgelopen 27 januari. Socioloog, politicoloog en publicist Merijn Oudenampsen waarschuwt in zijn artikel ‘De democratie verdedig je niet met Ter Braak’ voor het trekken van verkeerde lessen uit de…

Lees Meer Lees Meer

De opstand van de massamens

De opstand van de massamens

Op het gevaar af dat dit schrijfsel een moraliserende toon of een enigszins politieke geur krijgt, breng ik graag een denker en publicist onder de aandacht die een sterke verbinding met Nietzsche voelde en Nietzsches concept van ‘De laatste mens’ als een rode draad in zijn geschriften heeft verweven: José Ortega Y Gasset (1883-1955). De hoogleraar metafysica schreef in een wat journalistieke en toegankelijke stijl zijn ‘La rebelión de las masas’, het werk dat hem bij publicatie in 1930 (het was…

Lees Meer Lees Meer

De mens zichzelf een vraagstuk

De mens zichzelf een vraagstuk

De Franse denker Gabriel Marcel (1889-1973) die naast schrijver van tientallen toneelstukken en muziekcriticus zichzelf vooral als ‘filosoof van de existentie’ zag (*), reflecteerde vanuit zijn christelijke standpunt in zijn ‘L’Homme Problématique‘ uit 1955 op Nietzsches ‘Dood van God’. Onderstaand artikel komt uit de Nederlandse uitgave ‘De mens zichzelf een vraagstuk’ uit 1956 dat her en der nog antiquarisch te verkrijgen is. De titel werpt de gedachte op dat er eveneens enige associatie met de huidige tijd te bespeuren is. Het antwoord op die…

Lees Meer Lees Meer

Dirk Luijmes en Paul van Tongeren ‘op herhaling’ in de Nacht van Nietzsche

Dirk Luijmes en Paul van Tongeren ‘op herhaling’ in de Nacht van Nietzsche

Stel je eens voor; het leven dat je tot nu geleefd hebt zul je ontelbare keren opnieuw moeten leven, volledig identiek en zonder iets nieuws….Zou je direct volmondig ‘ja’ roepen of zou het koude angstzweet bij je uitbreken? Of wordt het meer behapbaar indien je dat leven in vier volledig gelijke perioden mag herbeleven, net zoals het bezoek aan de Stevenskerk in Nijmegen op vrijdag 12 november 2021 dat gewijd is aan die ‘eeuwige terugkeer van het gelijke’ gedachte van…

Lees Meer Lees Meer