Het ziekste dier

Het ziekste dier

Wanneer ziekelijkheid de keerzijde van moedig, rijk en vol van mogelijkheden is, dan lijkt het een kwestie van zoeken om de keerzijde van die ziekelijkheid te vinden. Wie wil er immers ziek door overvloed of verarming worden? De huidige crises lijken in diagnose en prognose soms op ziekten, zowel in maatschappelijke zin als individueel. Maar is er sprake van vooruitgang of beschaving zonder een crisis, dat van oudsher een keerpunt behelst en niet de actuele negatieve connotatie? Paul van Tongeren schreef 25 jaar terug…

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche in de Hispania 3/3

Nietzsche in de Hispania 3/3

De verleiding om de positie van Nietzsche in de Spaanstalige wereld te laten voor wat het is en je pen op te pakken voor andere onderwerpen die tot grote zorg leiden is, gezien de actualiteit, erg groot. Desalniettemin rond ik op deze warme 122e sterfdag van Nietzsche weloverwogen mijn verhaal af. Nietzsche lezers weten dat in zijn werken tussen de regels meer dan voldoende ‘unzeitgemäße’ visies te vinden zijn die vaak moeiteloos tot reflecties over het huidige tijdsgewricht kunnen leiden….

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche in de Hispania (2/3)

Nietzsche in de Hispania (2/3)

‘Aldus sprak een mentaal zieke’ schreef ooit een Franse arts. In dit tweede deel van mijn betoog over de positie van Nietzsche in de Spaanstalige wereld ga ik nog even kort in op de geestelijke gezondheid van Nietzsche. Immers, ook in de Hispania kon daar vrijelijk over gefantaseerd worden, en dat gebeurde dus ook. Tekenend is bijvoorbeeld de verklaring van de Jezuïet Quintín Pérez dat de schepper van ‘Der Wanderer und sein Schatten’ alleen maar een geesteszieke kon zijn geweest,…

Lees Meer Lees Meer

Hameren op Paulus

Hameren op Paulus

In het juli-augustus 2022 nummer Filosofie Tijdschrift van de Stichting Filosofie, staat vanuit diverse filosofische invalshoeken de historische figuur Paulus centraal. Tuur de Beer heeft in die context in dit nummer een interessant en verhelderend gesprek met de Denker des Vaderlands Paul van Tongeren over de positie van Paulus en Jezus in de werken van Nietzsche. Waar is die stevige kritiek, die aanval op het christendom die zo uitdrukkelijk en kenmerkend aanwezig is in de gedachten van Nietzsche, in beginsel op gestoeld? …

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche in de Hispania (1/3)

Nietzsche in de Hispania (1/3)

Wanneer je hoofd met regelmaat via Duitse paden en je hart even zo vaak via Spaanse wegen de wereld van literatuur, filosofie en muziek verkent, ontkom je er niet aan om ook eens op de kruising van beide stil te staan. Met Nietzsche in de Spaanstalige wereld bijvoorbeeld. ‘Nietzsche en España’ van Gonzalo Sobejano was al in 1967 verschenen maar vier jaar daarvoor was er al een interessante echter wel in de vergetelheid geraakte studie; ‘Nietzsche in der Hispania’ van Udo Rukser….

Lees Meer Lees Meer

Nietzsche in Italiaanse handen

Nietzsche in Italiaanse handen

A capella zang, een glas sekt en vier charmante dames getooid in roze jurken, de kleur die de verbinding legt met het logo van het jaarthema 2022 ‘Sprache’ van de Klassik Stiftung Weimar. ‘Wat zouden Nietzsches gedachten en gevoelens hierbij zijn geweest?’ ging door mijn hoofd. ‘Of die van Giorgio Colli en Mazzino Montinari?’ De Nederlandse lezer die wat meer de diepte van Friedrich Nietzsche heeft verkend weet dat ik het over de twee Italianen heb die in de jaren ’60…

Lees Meer Lees Meer

Als in een honderdvoudige spiegel

Als in een honderdvoudige spiegel

Van de vorig jaar zomer overleden Vlaamse filosoof Erik Oger, voormalig hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Antwerpen, is bij Uitgeverij Pelckmans een boek over Nietzsches perspectivische schrijven uitgekomen. Paul van Tongeren las deze nieuwe aanwinst met de uitnodigende titel ‘Als in een honderdvoudige spiegel’ en schreef voor Filosofie & Praktijk 43 nr. 3. onderstaand artikel: Erik Oger heeft ons een prachtig boek nagelaten. Het is inderdaad een nalatenschap: de auteur stierf onverwacht, terwijl hij nog aan het boek werkte….

Lees Meer Lees Meer

‘Nietzsche unlimited’ in Naumburg

‘Nietzsche unlimited’ in Naumburg

Het werd weer eens de hoogste tijd om het stadje Naumburg in Saksen-Anhalt te bezoeken. Niet alleen om de mooie Dom (Unesco Werelderfgoed) te bekijken, maar specifieker om Weingarten 18 weer aan te doen; het huis waar de familie Nietzsche in 1850 na het vroege overlijden van Nietzsches vader naar toe trok en waar de nog onbekende Friedrich (Fritz) een deel van zijn jeugd doorbracht. Achter het woonhuis waar in tekst en foto’s een impressie wordt gegeven over het leven…

Lees Meer Lees Meer

Herziene editie van ‘Het Europese nihilisme’

Herziene editie van ‘Het Europese nihilisme’

Ogenschijnlijk is het alleen een andere kleur van Albrecht Dürer’s ‘Ritter’ op de cover van ‘Het Europese nihilisme, een dreiging die niemand schijnt te deren’. De eerste uitgave van deze studie uit handen van Denker des Vaderlands Paul van Tongeren verscheen tien jaar geleden en heeft veel geïnteresseerde lezers bereikt. Waarom dan toch deze – uitgebreide – herziening? Is de boodschap van Nietzsche nog niet zwaarwegend genoeg overgekomen? Of vragen de vele reacties die het boek losmaakte om een verheldering…

Lees Meer Lees Meer

De voorbodes van verval

De voorbodes van verval

Het blijft me intrigeren; hoe de ene ratio zich neerlegt bij de essentie van aanschouwelijke feiten en/of uitkomsten van empirische wetenschap, en de ander voor een ál te grote en bedreigende werkelijkheid en tégen de autoriteit van het ‘ware’ een andere verklaring, een substituut zoekt. Een fenomeen dat in de huidige tijd een hedendaagse gedaante aan kan nemen zoals een ‘complottheorie’ en dat zich sinds mensenheugenis in de meest bizarre vorm manifesteert als legitimering voor menige heksenverbranding, agressie, moord, doodslag…

Lees Meer Lees Meer