Gij zult geen politiek bedrijven…

Gij zult geen politiek bedrijven…

In het najaar van 1876 schrijft een pas 32-jarige Friedrich Nietzsche een op filosofische leest geschoeide tegenhanger van de bekende Christelijke 10 geboden. Het zijn de thema’s die hem met name in die jaren volop bezighouden;

  1. Gij zult volkeren liefhebben noch haten.
  2. Gij zult geen politiek bedrijven.
  3. Gij zult niet rijk en ook geen bedelaar zijn.
  4. Gij zult beroemdheden en invloedrijken uit de weg gaan.
  5. Gij zult iemand uit een ander volk dan het uwe tot vrouw nemen.
  6. Gij zult uw kinderen door uw vrienden laten opvoeden.
  7. Gij zult u niet aan enige kerkelijke ceremonie onderwerpen.
  8. Gij zult een vergrijp niet berouwen, maar daarvoor in de plaats een goede daad extra verrichten.
  9. Gij zult om de waarheid te kunnen zeggen aan de ballingschap de voorkeur geven.
  10. Gij zult de wereld tegen u en u tegen de wereld laten begaan.

Het is te vinden in deel 2 van de ‘Nagelaten fragmenten’ (Der Nachlaß), een serie die in een Nederlandse vertaling bij SUN uitkwam en waar vele uurtjes vertaalwerk van Mark Wildschut en Michel van Nieuwstadt in hebben gezeten.

De tweede stelling uit deze top 10, die Nietzsche in mijn ogen al even weinig dogmatisch heeft bedoeld dan dat ze nu gelezen moet worden, ging door mijn hoofd toen ik gisteren de vele heldenbeloftes in Washington tot me door liet dringen. Het moest nog halfzeven worden en ik had de krant nog niet ingekeken. Later op de avond wel. Redactioneel niet om vrolijk van te worden. Ook fotografisch geen optimistische beelden over het wereldtoneel. Maar in het kader van dit blog iets dat me misschien nog wel meer raakte; de zeven delen ‘Nagelaten fragmenten’ werden in een advertentie aangeboden: van 290,50 nu voor 95 euro. Dat is op z’n minst een kleine 200 euro onrecht dat dit monniken vertaalwerk wordt aangedaan. En dan praten we nog niet over de onschatbare inhoudelijke waarde van hetgeen Nietzsche in zijn ‘Nachlaß’ heeft opgetekend. De advertentietekst is weliswaar lovend maar kan me niet terugbrengen in een staat van gerustgestelde rechtvaardigheid;

nagelaten-fragmenten-sun

Toen Nietzsche in 1900 overleed, liet hij een groot aantal schriften na met aantekeningen, ontwerpen, schema’s en aanzetten tot een gedachte, al dan niet uitgewerkt. Deze massa notities bleef onuitgezocht sluimeren in het Nietzsche-archief, tot in de jaren zestig van de twintigste eeuw twee Italiaanse filosofen, Giorgio Colli en Mazzino Montinari, de papieren ordenden en voor publicatie gereedmaakten. Pas bij het verschijnen van de eerste delen in 1967 werd het belang van deze nalatenschap voor een juist begrip van Nietzsches filosofie duidelijk. De vertaling is van de hand van Mark Wildschut en Michel van Nieuwstadt, die deze niet geringe opgave in gemeenschappelijk overleg hebben aangepakt. Met een verbluffend resultaat. Lezend in de vertaling voel je je betrokken bij Nietzsches scheppingsproces. De Nachlass is meer dan eens en terecht vergeleken met een atelier, een werkplaats of een laboratorium, waar je de denker en schrijver Nietzsche tijdens zijn arbeid gadeslaat. De Nederlandse editie is gebaseerd op de Duitse editie, die Nietzsches manier van noteren op de voet volgt. Elk deel bevat een notenapparaat en een met de betreffende periode overeenkomende kroniek van Nietzsches leven, die eveneens aan de Duitse editie zijn ontleend. De Nederlandse editie bevat zeven delen. “Wijsheid voor overmorgen”, zoals Nietzsche als titel opperde.

Toegegeven, deze prachtig verzorgde boeken die vanaf 2001 in delen verscheen, zijn nu ook voor de kleinere beurs bereikbaar. Maar dat dit werk, deze ‘wijsheid voor overmorgen’, die we vanaf gisteren met node gaan missen, uitgerekend op diezelfde dag van het ‘right here and right now’ in de ramsj moet gaan….

De zoveelste beloften en waarheden werden gisteren in Washington geproclameerd. We leggen zelfs een hand op de Bijbel en prevelen wat over een eed en een vaag contact met de grote man die van boven meekijkt. De criticus die een waarheid als een mogelijke dwaling wil toetsen krijgt ondertussen geen gehoor. Het is onlosmakelijk met ons als het meest ongedefinieerde soort onder de dieren en diens geschiedenis verbonden. Maar laten we het deksel van de 20e eeuw maar even rusten. De stank uit de put die het toedicht is af en toe niet te harden.

‘De dwaling is de kostbaarste luxe die de mens zich kan veroorloven; en als het ook nog een fysiologische dwaling betreft, wordt zij levensgevaarlijk. Wat kwam de mensheid tot dusver dus het duurst te staan, waarvoor heeft zij het zwaarst moeten boeten? Voor haar ‘waarheden’: want dat waren allemaal dwalingen in physiologicis.’

‘Het voordeel van een slecht geheugen’, gaf uitgeverij SUN als titel mee voor een beknopte kennismaking met de nagelaten fragmenten van Nietzsche. Voor mij ging de SUN gisteren even onder. Het is nu wachten op een volgend Morgenrood.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *