Die andere Heimat

Die andere Heimat

die-andere-heima1
Wat is er mooier dan op een herfstig aandoende zondagmiddag, vier uren weg te zwijmelen bij een film die inspireert omdat de beelden op meters breed- en hoog doek door al hun pracht je doen vergeten dat je naar een film kijkt? Aaibare beelden gedragen door mooie muziek, prachtige zinnen die getuigen van levenskunst, authenticiteit door puur spel zonder overdreven en gekunsteld “Amerikaans” pathos. Het Duitsland van de 19e eeuw, zonder geasfalteerde wegen, verkeersborden of gemotoriseerd verkeer, met broeierig idealisme van lied tot hooivork en dat alles in zwart/wit beelden die af en toe zo zachtgrijs zijn alsof een tekenaar zich met houtskool op Hanemühle papier heeft uitgeleefd. Samengevat: Edgar Reitz’ meesterwerk “Die andere Heimat”. Hoe treffend kan het zijn dat de ondertitel van dit blog spontaan een sterk verbeeldend equivalent krijgt?

Afgelopen twee winters keek ik op DVD thuis de gehele serie. Meer dan 50 uren televisie die in een aarzelend zwart-wit begon en eindigde in de jaren ’90 met al enigszins de hectiek van vandaag. Over het verhaal gaan we het hier niet hebben, wel de verbinding met dit blog: het leven van die vrome katholieke en protestantse Duitsers in het midden van de 19e eeuw, dromend van een beter leven. De armoede, het boerenleven aan de vooravond van een enorme industrialisatie (Made in Germany) en onwetend wat er in de 20e eeuw aan ellende over hen uitgestort zou worden.

robert_walser-bilder-3x2_300-5062

In het fictieve dorpje Schabbach in de Hunsrück, schrijven we 1843 wanneer Jakob wegdroomt over een nieuw leven in een ander vaderland: Brazilië. De dromende jongen is een figuur om jaloers op te worden, althans op zijn dagdromerij. Met zijn te korte broekspijpen en hemdsmouwen doet hij me denken aan een jeugdfoto van Robert Walser die ik hier even bijsluit. De harde werkelijkheid van het (over)leven houdt hij nog even en zo lang als het gaat, buiten zijn gezichtsveld en zit uren verstopt in zijn boeken te lezen en te bladeren. Fantasieën over Indianen in Zuid Amerika. Een “Empfindsamer”, introverte drager van het virus “Weltschmerz” maar vol idealen en levens vitaliteit. In de film flaneert mijn “Robert” – die dus Jakob heet – tussen de ellende die zijn familie Simon overkomt.

De film tipt ook nog 1844 aan, het jaar waarin Nietzsche in Röcken bij Naumburg aan de Saale werd geboren. De rouwkleding die we van foto’s uit Nietzsches tijd kennen, komt ook in die andere Heimat in beeld. De parallellen zijn voorts voor mij persoonlijk, reden tot kippenvel momenten; Fern- und Heimweh, prachtige vergezichten in zowel filosofische bespiegeling als in de letterlijke horizon vol wuivende aren en natuurlijk de zwart-wit beelden die soms een gekleurd accent krijgen om de passage in het verhaal te versterken. De film laat je in verstilling achter en tussen de armoede en vele sterfgevallen, houdt een leven dat wellicht kleurrijker was dan onze huidige zwart-wit tijd, zich bescheiden op de achtergrond. Reitz heeft het niet mooier kunnen maken en laat een beeldend verhaal achter die de filmische wereld onomstotelijk zal bijschrijven op de lijst van de groten. “Made in Germany”.

die-andere-heimat-2

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *