Friedrich Nietzsche ‘special’

Friedrich Nietzsche ‘special’

De aandacht voor Nietzsche maakte de eerste uitgave van de Groene Amsterdammer van 2020 zeer interessant: zes bekende auteurs die met hun eigen interpretaties diverse aspecten van het leven en werk van Nietzsche wellicht in wat bredere kring bekend(er) hebben gemaakt. Het lijkt evenwel alsof men van tevoren had afgesproken om allemaal de biografie van Sue Prideaux van een jaartje terug te gaan lezen. Menselijk of áltemenselijk..? De verschillende artikelen zijn allemaal boeiend (al dwaalt Niña Weijers met haar focus op Lou Salomé iets verder van Nietzsche af) en brengen ze interessante feiten en visies voor het voetlicht. Toch bekroop mij na het lezen als zo vaak dat unheimliche Gefühl; wat is het toch jammer dat velen doorgaans zo afhankelijk zijn van vertalingen van zowel Duitse brontekst als biografisch materiaal en lijken Engelstalige publicaties voorrang te genieten. Althans, verwijzingen naar het origineel of Duitse studies over Nietzsche blijven in Nederland zo vaak onderbelicht, al kwam de biografie van Safranski gelukkig wel ter sprake. Er is met betrekking tot Nietzsche in het Duits zeer veel te vinden, zowel antiquarisch als hedendaags. Een mensenleven schiet tekort.

Het citaat ‘de slechtste lezers..’ dat als tussenkop in de bijdrage van Xandra Schutte fungeert, is tijdloos en geldt onverminderd voor het werk ván Nietzsche maar ook voor teksten óver hem. De teksten van Nietzsche vragen herlezen en herkauwen (lezen als een ‘eeuwige wederkomst’) en blijven helaas door weer groeiende groepen individuen aangegrepen voor de meest bizarre interpretaties. Al wilde Nietzsche geen prediker zijn, hij kreeg en krijgt die status doordat de zoekende mens antwoorden bij hem denkt te vinden. Alsof die bemoeienis überhaupt iets met zijn denken heeft uit te staan. Helaas hebben (wereld) leiders in zowel het verleden als in het heden weinig blijk gegeven van enig filosofisch begrip, specifiek van Nietzsches gedachtegoed dat door haar vorm inderdaad als dynamiet kan werken. Morele voorzichtigheid en intellectuele nederigheid moet nu ook weer met een zaklantaarn worden gezocht, met alle gevaren van dien. Een Nederlandse Nietzsche kenner van weleer die dat goed heeft begrepen en verwoord was Menno ter Braak.

Hoe het ook zij ik was zeer verheugd om zoveel aandacht voor Nietzsche in een opinieblad te mogen ontvangen. En wat de denker zelf betreft sluit ik me graag aan bij de afsluitende woorden van Niña Wijers; ‘Een leven is nooit maar één verhaal, en houdt zich zelden aan de wensgedachten van zijn vertellers.’

Onderstaand de titels van de artikelen en cursief de betreffende lead.

Raymond van den Boogaard (met een fraaie illustratie uit de handen van Konstantinos Papamichalopoulos): Moeten we niet zelf goden worden?

Dat Friedrich Nietzsche’s aanval op de liberale democratie een eenmalige oprisping uit een oud tijdperk zou zijn, omarmd door de nazi’s, blijkt met de huidige opkomst van extreem rechts een vergissing. Nietzsche is in elke tijd op een andere manier actueel.

Xandra Schutte: De filosoof met de hamer (Nietzsche, goddelijkheid en aftakeling).

Het leven van Friedrich Nietzsche werd getekend door teleurstelling en overmoed, ziekte en waanzin. Als kind werd hij ‘de kleine dominee’ genoemd, maar later keerde hij zich tegen het geloof, om God uiteindelijk dood te verklaren.

Joost de Vries: Een midlife-dingetje

Wie wil je liever zijn: een ‘laatste-mens’ of een Übermensch? Zelfhulp met Nietzsche.

Stephan Sanders: De antichristen (Nietzsche en God)

Het probleem van Nietzsche met God is uiteindelijk het probleem van de mens. Want heeft de mens niet ‘een instinctmatige haat tegen de realiteit’?

Niña Weijers: De vrouw met de zweep (Nietzsche en Lou Salomé, muze en anti-muze)

Lou Salomé, de eerste psychoanalytica, was de frivole verleidster die Nietzsche, Rilke en Freud het hoofd op hol bracht, de supermuze die haar seksualiteit kapitaliseerde om te verkeren in de kringen van de grote denkers van de twintigste eeuw. Dat beeld verdient nuancering.

Jan Postma: ‘Ik ben geen mens’ (Nietzsche een staaf dynamiet)

Voor wie een hamer in handen heeft is heel de wereld een spijker. Nietzsche’s “Voorbij goed en kwaad” werd aangemerkt met de zwarte vlag: Gevaarlijk!

De Groene Amsterdammer, nr. 1-2 (9 januari 2020).

 

Verder is er voor de geïnteresseerde in mei van dit jaar nog een mooie reis naar de geboortegrond van Nietzsche. Hiervoor verwijs ik graag naar:

https://www.goudenengel.nl/de-voetsporen-van-nietzsche-1

Eén gedachte over “Friedrich Nietzsche ‘special’

  1. Stichting De Gouden Engel organiseert een themareis naar de plaatsen waar de basis werd gelegd voor het gedachtengoed van Friedrich Nietzsche (Naumburg-Leipzig) en waar zijn leven ten einde liep (Weimar).
    13-18 mei. Reis olv Paul van Tongeren.www.goudenengel.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *