Screenwashing?

Screenwashing?

De “Writing Ball”, een typemachine van Deense origine die Nietzsche wegens zijn slechte zicht aanwendde, heb ik altijd een soort gewrocht gevonden. Een ronde bol met het alfabet dat als een egel over een vel papier ligt. Nietzsche heeft er zijn laatste aforistische werken mee geschreven en leefde zelf met de gedachte dat de machine zijn schrijven en wellicht daardoor ook zijn wijze van denken, had beïnvloed; kernachtiger, korter en to the point. Zijn prachtige aforismen, uitkomst van vele wandelingen door o.a. het indrukwekkende landschap van het Engadin, werden door hem uitgetikt op de “schrijvende bal”.

writing_ballIn mijn dagelijks werk heb ik veel met papier, schrift, letters, print, kleur, opmaak en tekst te maken. Uit een wellicht als conservatisme te betitelen angst zie ik de “mobile devices” om me heen en bedenk wat de enorme hoeveelheid informatie en de vluchtigheid met onze kennis en manier van denken doet. “De trein die door het landschap raast geeft de reiziger teveel indrukken in een te korte tijd’, dacht men toen de ijzeren locs door Nederland begonnen te rijden. Heidegger sprak na WO2, een tijd die zich tekende door de enorme toename in de wereld van technische mogelijkheden, ook zijn bedenkingen uit over het denken an sich. Welke invloed heeft al die mechanisatie en techniek? De telefoon, de televisie, de radio, en nu het internet, de vluchtige social media? Geen beklijvende kennis in de context waarin deze het best gedijt, maar een “weten waar ik de informatie haal” houding. Niet per se als luiheid te betitelen maar wel een uiting van onze tijd waarin maar weinig tijd voor enige contemplatie wordt ingeruimd. Het is bekend; we weten steeds meer van steeds minder. Het spook van veralgemenisering heeft al decennia gelden zijn intrede in de wetenschappelijke wereld gedaan. De aandacht is versnipperd en zeker nu over de verschillende kanalen en manieren van informatie consumptie. De weekendkrant (als we deze nog lezen) bevat informatie die qua breedte en hoeveelheid vergelijkbaar is met hetgeen de gemiddelde burger in het begin van de 20e eeuw in zijn hele leven absorbeerde. Ogenschijnlijk iets om knettergek van te worden, maar het lijkt mee te vallen…ook deze blog doet mee aan de mallemolen van informatie voorziening. De auteur Nicholas Carr (Is Google making us Stupid?) schreef er een interessant boek over. En nog interessanter vind ik de blik achteruit naar de oude filosofen die over één ding het doorgaans wel eens waren; bezinning vraagt tijd en rust. Onze drukte bevordert weliswaar de geldmolen en onze welvaart, en heeft naast de bedenkelijke invloed op onze lichamelijke gezondheid ook een negatief effect op ons denken in termen van kracht en creativiteit. Om deze probleemstelling in z’n totaliteit te doorzien en begrijpen is er wat kennis nodig. Het liefst graag wat historische kennis in combinatie met een dosis zelfreflectie en beschouwelijk vermogen. Niet eens zoveel, een lichte dosis lijkt me voldoende maar ik ben bang dat ook deze hoeveelheid steeds meer met een zaklantaarn gezocht moet worden. Geen geloof in vooruitgang? Jazeker wel, maar de menselijke sublimatie ligt voor schrijver dezes waarschijnlijk in een ander domein dan groei, groei en nog eens groei. Hoe hadden Nietzsches denken en geschriften er uit gezien wanneer hij achter Safari of Internet Explorer zich wegwijs had moeten maken in de wereld van de oude Grieken? We kunnen niet meer aan de rem van de vooruitgang trekken. Toen niet, nu niet. Maar wandelen kunnen we nog wel; zonder Google, PC met internet of Facebook.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *