Moren en Kruisvaarders

Moren en Kruisvaarders

kruisvaarder-in-actieAchter de etalageruit had ik het al weken zien staan; een écht kasteel, opgetrokken uit lichtbruine stenen, op elke toren een imposante vaandel, een ophaalbrug met zwaar traliewerk en ketting, en uiteraard rondom voorzien van heuse kantelen. Ik moest alleen nog sparen voor de figuurtjes; 30 kruisvaarders en 30 “moren” zoals ik ze later tijdens honderden gespeelde gevechten noemde. Ik was denk ik 10 jaar jong en me niet bewust van het spel dat zich al eeuwenlang herhaalt en zal blijven herhalen. De kruisvaarder met het grote kruis op zijn borst en schild waren meestal de ‘goeden’ alhoewel ik omwille van variatie in mijn fantasie die rol ook wel eens toebedeelde aan de donkere mannetjes die door hun fraaie kleuren het strijdtoneel nog bonter maakten. Was er nog maar ergens een foto van zo’n gespeeld slagveld….
kruisvaarderpoppetje

De strijd tussen de geloven en culturen zullen in de toekomst blijven voortduren maar mijn ‘weemoedige charme’ van die strijd zit in het verleden. De toekomst heeft iets onwezenlijks en bijkans een achterhaald element in zich. De strijd speelt zich tegenwoordig ook op sociale media af waar de ene betweter, niet gehinderd door enig historisch besef boven de andere uitschreeuwend zijn of haar waarheid de ruimte in slingert. Digitale goeiedag-knuppels.

Ik herinner me nog ergens vaag een passage uit de Antichrist en zocht deze erbij. Nietzsche toverde met zijn eigen woorden iets van romantiek uit beleefde tijden (hoe vreselijk deze ook moeten zijn geweest), over de strijd in de diverse Spaanse koninkrijken en de positie van de christelijke winnaars. Hij weet het in zijn Antichrist pamflet te vervlechten en het kruist daarmee een van mijn grote passie’s: Spanje. Wat lezen we in aforisme 60?

Das Christenthum hat uns um die Ernte der antiken Cultur gebracht, es hat uns später wieder um die Ernte der Islam-Cultur gebracht. Die wunderbare maurische Cultur-Welt Spaniens, uns im Grunde verwandter, zu Sinn und Geschmack redender als Rom und Griechenland, wurde niedergetreten (– ich sage nicht von was für Füßen –), warum? weil sie vornehmen, weil sie Männer-Instinkten ihre Entstehung verdankte, weil sie zum Leben Ja sagte auch noch mit den seltnen und raffinirten Kostbarkeiten des maurischen Lebens!… Die Kreuzritter bekämpften später Etwas, vor dem sich in den Staub zu legen ihnen besser angestanden hätte, – eine Cultur, gegen die sich selbst unser neunzehntes Jahrhundert sehr arm, sehr »spät« vorkommen dürfte. – Freilich, sie wollten Beute machen: der Orient war reich… Man sei doch unbefangen! Kreuzzüge – die höhere Seeräuberei, weiter nichts! Der deutsche Adel, Wikinger-Adel im Grunde, war damit in seinem Elemente: die Kirche wußte nur zu gut, womit man deutschen Adel hat… Der deutsche Adel, immer die »Schweizer« der Kirche, immer im Dienste aller schlechten Instinkte der Kirche, – aber gut bezahlt… Daß die Kirche gerade mit Hülfe deutscher Schwerter, deutschen Blutes und Muthes ihren Todfeindschafts-Krieg gegen alles Vornehme auf Erden durchgeführt hat! Es giebt an dieser Stelle eine Menge schmerzlicher Fragen. Der deutsche Adel fehlt beinahe in der Geschichte der höheren Cultur: man erräth den Grund … Christenthum, Alkohol – die beiden großen Mittel der Corruption … An sich sollte es ja keine Wahl geben, angesichts von Islam und Christenthum, so wenig als angesichts eines Arabers und eines Juden. Die Entscheidung ist gegeben; es steht Niemandem frei, hier noch zu wählen. Entweder ist man ein Tschandala, oder man ist es nicht … »Krieg mit Rom auf’s Messer! Friede, Freundschaft mit dem Islam«: so empfand, so that jener große Freigeist, das Genie unter den deutschen Kaisern, Friedrich der Zweite. Wie? muß ein Deutscher erst Genie, erst Freigeist sein, um anständig zu empfinden? Ich begreife nicht, wie ein Deutscher je christlich empfinden konnte…

De geavanceerde zeeroverij waarover hij schrijft moest nog echt op stoom komen nadat de gelukszoekers diverse Spaanse havensteden verlieten en de Nieuwe Werelden ontdekten. Het grote roven zou pas systematisch en gestructureerd worden toen naast de Spanjaarden en de Portugezen ook de Fransen, Belgen, Duitsers en de calvinisten uit Nederland zich wisten te positioneren in verenigingen die rijkdommen van ver naar huis brachten en in andere missies de christelijke boodschap en hun gelijk als wisselgeld teruggaven. Een historische ruil met nog steeds voelbare gevolgen.

Nietzsche hekelt in zijn aforisme de afwezigheid van de Duitse adel bij deze hogere culturen. Naast de metafoor van overdadige drank stelt hij het christendom daarvoor verantwoordelijk, een van de grote instrumenten voor corruptie. En refererend aan Frederik II die de vrede met de islam voorstond, blijft hij met de actuele vraag achter waarom je eerst een vrijgeest i.c. een vrijdenker moet zijn om “anständig” iets te (kunnen) begrijpen?

img_0750-kopieBinnenkort bewonder ik voor de zoveelste keer de mooie azulejos en mudejar vormen in diverse Spaanse oorden. Uitingen van ‘mixed cultures’ die het in die vorm niet vol hebben gehouden en in Spanje na veel dictatoriaal geweld opnieuw in het bastion Europa gaten slaan waar verbindingen mooier zouden staan en rijker zouden aanvoelen. ‘Temmen’ is de etymologische basis van de Spaanse mudéjar, waarbij direct bij mij de vraagt opkomt wie of wat er getemd wordt of getemd dient te worden? Joden, moren en christenen onderwierpen elkaar, overheersten elkaar en dwongen elkaars religie en levensovertuiging op. De winnaar van gisteren werd de verliezer van vandaag en de verdrevene van morgen.

Ondertussen lees ik over de bemoeienissen van de katholieke kerk om de moskee in Córdoba, toonbeeld van een vreemde fysieke versmelting van religies, na zovele eeuwen alsnog maar in te lijven door bod en gebod uit te vaardigen. Een ritueel conflict tussen het bisdom van Córdoba en de regionale Junta Islámica over het verbod op het rituele islamitische gebed. Althans, dat is de lezing die de media graag brengen want het complexe geheel dat er als een oude versteende ijsberg onderligt is zo oud als de weg naar…..precies, Rome.  Bij mijn laatste bezoek aan deze mooi stad Córdoba, liepen christelijke jongeren in spandoeken om de grote muren van de mezquita en kreeg ik een vreemd déjà-vu; mijn kruisvaardertjes, iets groter dan een luciferdoosjes en met een felrood kruisdessin op hun vaandel, stonden op de muren van mijn kasteel. De ophaalbrug deed zijn begrip eer aan en in de grachten bleven mensen die de oversteek wilden maken, als vergeten eenlingen uiteindelijk verdrinken. La historia se repite…

 

img_0906-kopie